Waarom je niet eetverslaafd bent (maar het wel zo kan voelen)

header2

Gratis online training.
Stop met lijnen en eetbuien,
start met leven!

Zet de eerste stap in het doorbreken van je eetbuien.

Waarom je niet eetverslaafd bent (maar het wel zo kan voelen)

 

Ik dacht altijd dat ik eetverslaafd was. Zo voelde het. Ik werd de hele dag in beslag genomen door eten. Ik stond ermee op en ging ermee naar bed. Periodes van “goed eten” en “goed bezig zijn” wisselden zich af met periodes van eetbuien. En vooral in die periodes dacht ik echt dat ik verslaafd was aan eten. Ik voelde me machteloos en out-of-control rondom eten.

 

Toen ik besloot dat ik een punt wilde zetten achter mijn eetbuien, ben ik me gaan verdiepen in de wetenschap achter ‘eetverslaafd’ zijn. Waarom denk ik tijdens een vergadering alleen maar aan wat ik wil eten tijdens de lunch? Hoezo denkt mijn brein tijdens een serieus gesprek alleen maar “VANAVOND FRIETJES!?”. En what is up met dat frustrerende gevoel van zo graag willen afvallen maar toch alleen maar willen eten?

Ik kwam erachter dat er niet zoiets bestaat als verslaafd zijn aan eten.

 

Het bestaat niet. Maar het kan wel zo voelen. Hoe werkt dat?

Dat komt omdat er bij chronische lijners mechanismen aan het werk zijn die je het gevoel geven dat je alleen maar wilt eten en aan niets ander kunt denken.  Ik wist niet wat ik hoorde toen ik dit voor het eerst las. En eerlijk gezegd duurde het ongeveer een pizza, een halve rol koekjes en twee zakken cheese onion chips voordat ik het bewijs ook echt wilde geloven (oké, niet zo heel lang dus, daar was ik in één avond avond wel doorheen). In dit artikel leg ik deze mechanismen uit.

Ik vind het belangrijk dat je dit weet, omdat het je kan helpen te zien wat er aan de hand is wanneer eten het enige is waar je aan denkt. En als je dat weet dat kun je er iets mee. Voor mij persoonlijk betekende het ook dat ik mijn issues met eten wat luchtiger kon zien. Want het voelt nogal zwaar en onoverkomelijk om jezelf eetverslaafd te noemen. Alsof je een ernstig geval bent ofzoiets. Dat is niet zo.

Het feit is: dat gevoel van eetverslaafd zijn komt vrijwel alleen voor bij ‘restrictieve eters’

 

Je bent een restrictieve eter als je jezelf soorten eten of voedselgroepen ontzegt of als je allerlei eetregels hanteert. Als je bijvoorbeeld niet mag snoepen van jezelf. Of maar één keer per week friet mag. Of niet meer mag eten na acht uur ‘s avonds. Of alleen maar light producten mag eten. Of geen koolhydraten. En laat dat nou net typisch zijn voor iedere lijner. Hoe werkt dat dan?

Restrictief eten heeft verschillende effecten die jou het gevoel geven dat je eetverslaafd bent

 

Dat ‘niet mogen’ van dingen en de eetregels die horen bij het lijnen, heeft vier effecten:

1) Het what the hell effect
“Ik heb een pizzapunt gegeten en nu kan ik net zo goed die hele pizza nemen. En een ijsje en wat chips. Het is toch een verloren dag, dus wat kan mij het ook schelen.” Herkenbaar? Dit is wat in de wetenschap het what the hell effect wordt genoemd. Je ‘breekt’ een regel en het hek is van de dam. Je geeft jezelf mentale toestemming om het verboden voedsel te eten met het gevolg dat je er heel veel van eet. En dat kan nogal dwangmatig aanvoelen.

2) Het get it while I can effect
Op vrijdag besluit je dat je maandag weer aan de lijn gaat. Het gevolg: heel het weekend eet je alles wat los en vast zit. Regelmatige lijners weten dat ze bij de start van een dieet de komende tijd weer van alles niet gaan mogen van zichzelf. Pakken wat je nu nog pakken kan, want ‘je mag nog even genieten’.

3) Je wilskracht raakt op
De wetenschap is er zeer duidelijk over: zelfbeheersing raakt uitgeput wanneer je er te veel gebruik van maakt. Wilskracht werkt als een spier, verklaarde de psycholoog Roy Baumeister. Toch is dat waar we op vertrouwen als we lijnen. En we geven onszelf de schuld wanneer we ‘niet genoeg‘ wilskracht hebben. Het is gewoonweg onmogelijk om voortdurend ‘nee’ te zeggen tegen verleidingen. Tel daarbij op wat er gebeurt als je jezelf iets ontzegt: het wordt alleen maar aantrekkelijker.

4) Schuldgevoel
Schuldgevoel is killing. Niet alleen is het de nr 1. aanleiding tot eetbuien, het ondermijnt je eigenwaarde en ‘t leidt tot zelfhaat. Maar schuldgevoel ontstaat alleen als je denkt dat je iets fout hebt gedaan. En fouten maken kan alleen wanneer er regels zijn. We gebruiken dan woorden als ‘ik ben gezwicht, ik heb toegegeven, gezondigd, ik ben zwak’. Schuldgevoel is de brandstof voor eetbuien. 

Van eetregels en restricties ga je dus niet MINDER eten, maar MEER.

 

Ook emotie-eten kan je het gevoel geven dat je eetverslaafd bent.  Ben je een emotie-eter, dan is eten een manier geworden om met problemen of vervelende situaties en gevoelens om te gaan. Een bord friet kan je helpen om niet na te denken over hoe waardeloos je je voelt, hoe boos je bent of erg je je schaamt voor een mislukte presentatie op je werk. Eten kan dan een manier zijn om met een ander probleem om te gaan, zoals stress, faalangst, perfectionisme, somberheid.

Emotie-eten geeft je, net als de effecten hierboven, het gevoel dat je maar weinig controle hebt over wat je eet. Dat je op sommige momenten gewoon moet eten en niet anders kan.

Alsof dit allemaal nog niet irritant genoeg is, doet restrictief eten ook nog van alles met je lijf waardoor je je eetverslaafd voelt. Als je lijnt, ga je niet meer af op de biologische signalen van honger en verzadiging van je lichaam. Je laat wat je eet afhangen van een eetschema, richtlijnen of eetregels. Daardoor eet je regelmatig niet terwijl je wel honger hebt. Je lichaam ervaart dat als ‘hongerstand’.

Een lichaam in de hongerstand wil niets anders dan calorieën.  Zodra je lijf merkt dat het minder voeding binnenkrijgt, denkt het dat er een potentiële hongersnood aankomt. Dat zet allerlei  stofjes in werking om ervoor te zorgen dat je trek en honger krijgt, en dat je aan niets anders kunt denken dan aan eten. Bijvoorbeeld de stofjes leptine en ghreline. Leptine remt je hongergevoel, ghreline wakkert het aan. Zodra je lijf een hongerstand vermoedt, maakt het minder leptine en méér ghreline aan. Het gevolg: onbeheersbare trek.

Waarom wordt er dan toch gesproken over eetverslaving?

 

Het idee dat eetverslaving werkelijk een ding is, komt door de ontdekking van wetenschappers dat bij het eten van voedsel dezelfde gebieden in onze hersenen oplichten als wanneer iemand cocaïne gebruikt. Toch betekent dat niet dat je kunt concluderen dat je verslaafd kunt raken aan eten. In een andere recente studie is namelijk gebleken dat ook het luisteren naar muziek dezelfde gebieden in de hersenen activeert. Hebben we iemand ooit muziekverslaafd genoemd?

De conclusie? Je kunt niet verslaafd zijn aan voedsel, maar wel een psychologische, fysieke of emotionele afhankelijkheid voelen van het eten van voedsel. Omdat er bij restrictieve eters allerlei mechanismes in werking treden die jou soms onbeheersbaar doen verlangen naar eten. We hebben ook gezien dat je een emotionele afhankelijkheid van eten kunt hebben, wanneer eten een manier is geworden om problemen het hoofd te bieden.

Oké, ik snap het. Maar wat nu?

 

Het alternatief is dat je stopt met jezelf restricties op te leggen en jezelf toestemming geeft om te eten wat je wilt. Waaaat? Ik wil wedden dat je nu denkt: ja, dááháág Danielle! Dan eet ik dus echt alles wat niet vastgelijmd is. Ik snap heel goed dat je dat denkt. Echt hoor, want ik was daar ook.

Toch kun je dat stapsgewijs leren. Het is echt mogelijk om vrijheid te ervaren rondom eten en ontspannen te eten, zonder dat dat betekent dat je alles eet wat los en vast zit. Het is juist nodig om eet- en snoepbuien los te laten en om niet meer in beslag genomen te worden door eten. Ontspannen eten betekent dat je eet als je honger hebt, stopt als je vol zit, eet wat je lekker vindt en wat tegelijkertijd uitgebalanceerd is, zonder overeten en eetbuien.

Ik kan me voorstellen dat je nu nog geen beeld hebt bij hoe je daar in hemelsnaam kunt komen. Al helemaal niet als je nu dat gevoel hebt dat je verslaafd bent aan eten. Wil je daar misschien eens over sparren? Het kan al veel helpen om je verhaal eens te vertellen aan iemand die niet opkijkt van je (stiekeme) eetbuien. Mail of bel me gerust met je vragen of je verhaal. Ik hoor ze graag.

Mail: danielle@bodypositive.nl
Telefoon: 0651234653

Zeg, waar haal je al die wetenschap vandaan?

 

Het what the hell effect en het get it while I can effect worden omschreven in het wetenschappelijk onderbouwde boek Health At Every Size van dr. Linda Bacon, net als de uitleg over de biologische gevolgen van lijnen en diëten.

Het verhaal over wilskracht als een spier is onderzocht en beschreven door psycholoog Roy Baumeister en super duidelijk uitgelegd in het boek Eet mij van Asha ten Broeke en Ronald Veldhuizen.

Waarom eetverslaving niet hetzelfde werkt als drugsverslaving staat beschreven op de website van Evelyn Tribole en Elyse Resch, die het boek Intuitive Eating hebben geschreven (https://www.intuitiveeating.com/content/can-you-really-be-addicted-food)

Geen reactie's

Geef een reactie